Beste tijd om Champagne te bezoeken: Seizoenen en oogst

De meeste reizigers die op zoek zijn naar de beste tijd om Champagne in Frankrijk te bezoeken verwachten één weekendadvies, maar jouw ideale trip hangt volledig af van of je druiven aan de wijnstokken wilt zien of rechtstreeks met keldermeesters wilt praten. Tijdens mijn eerste trip bevroor ik in eind november, terwijl ik op een piepende huurfiets over het modderige jaagpad tussen Epernay en Hautvillers reed. Het was grijs en koud. Toch schonk de eigenaar van een klein familiebedrijf drie niet op de menukaart staande jaargangen, puur omdat hij tijd had om te praten.

Het Champagnestreek ligt amper 90 kilometer ten noordoosten van Parijs, precies op de noordelijke klimaatgrens voor wijnbouw. Door die noordelijke ligging wisselen de seizoenen extreem. Lentvorst kan in één nacht een oogst vernietigen, de zomer brengt lange avondzon over de krijtruggen, tijdens de oogst gonzen de dorpen van activiteit en in de winter worden de wijngaardhellingen stil en somber. De keuze om je in Reims of Epernay te vestigen tijdens deze seizoenen bepaalt ook je hele planning, van restaurantopeningstijden tot kelderuren.

Lente: het ontwaken van de wijnstokken en stille krijtgrotten

April en mei markeren het moment waarop Champagne ontwaakt uit zijn winterslaap. De wijnstokken zetten hun eerste groene scheuten, lokaal bekend als débourrement. De heuvels van de Marnevallei en de Montagne de Reims veranderen langzaam van krijtbruin naar felgroen. Tegen half mei schommelen de temperaturen rond de 14 tot 17 graden Celsius, wat wandelen door de dorpen aangenaam maakt zonder dat je nat van het zweet raakt.

Een bezoek in de lente geeft je ruimte. Grote huizen in Reims zoals Taittinger en Ruinart geven rondleidingen, maar hun ondergrondse gangen zijn nog niet overvol met toeristenbussen uit Parijs. In de crayères, oude Romeinse krijtgroeven die als kelders dienen, blijft de temperatuur het hele jaar door rond de 10 graden Celsius, ongeacht het weer aan de oppervlakte. Je hebt er een wollen trui nodig, ook al warmt de zon in mei de binnenplaats op.

De lente heeft één groot weerkwaad: regen. Mei brengt plotselinge buien die over de open plateaus razen zonder waarschuwing. Neem stevige wandelschoenen mee die tegen kalkmodder kunnen. Als je wijngaardpaden te voet wilt verkennen, blijft modder als cement aan je schoenen plakken. Een licht waterdichte jas redt je als de hemel openbreekt boven een heuvel in Mailly-Champagne.

Zomerzon en de stilte in augustus

Juni en juli zijn ansichtkaartmaanden. Het bladerdak is weelderig, de dagen duren tot bijna 22 uur en buiten terrassen langs de Avenue de Champagne in Epernay zitten vol. Wil je genieten van een blanc de blancs in een schaduwrijke kiezelhof terwijl de kurken knallen, dan levert de vroege zomer de klassieke droom. Veel huizen organiseren tuinconcerten en tijdelijke pop-upbars tijdens deze lange avonden.

Dan komt augustus, wat onvoorbereide bezoekers verrast. De Franse nationale zomervakantie is in volle gang. Terwijl de grote bedrijfshuizen in Reims openblijven om toeristeninkomsten te genereren, sluiten honderden familiebedrijven hun deuren en vertrekken drie weken naar de kust. Hele dorpspleinen in plaatsen als Avize, Cramant en Bouzy vallen compleet stil. Michelin-sterrenrestaurants en kleine bistro’s hangen handgeschreven fermeture annuelle-borden in hun ramen.

De zomerhitte kan in de middag oplopen tot boven de 32 graden Celsius op de hellingen van het dal. Die diepe krijtkelders voelen als een paradijs na het zwetende lopen door de wijngaarden. Toch voelt het alsof je in een ijskast stapt als je na een warme dag een 11-graden ondergrondse kelder binnenloopt. Houd een jas in je dagrugzak.

De oogst: de energie van september

De oogst, of la vendange, is het kloppende hart van Champagne. Deze vindt plaats tussen eind augustus en begin oktober, bepaald door de suikerniveaus en zuurgraad van het jaar in plaats van een vaste kalenderdatum. Wanneer het Comité Champagne de officiële plukdata voor elk dorp en druivenras vaststelt, dalen er ongeveer 120.000 seizoensarbeiders af op de streek. Tractors met reusachtige bakken rijden over smalle landweggetjes en verspreiden de scherpe geur van geperste druiven in de ochtendlucht.

De oogst ervaren is opwindend, maar je moet je verwachtingen temperen als je persoonlijke wijnproeverijen wilt doen. Wil je weten wanneer je Champagne Frankrijk moet bezoeken voor de oogstsfeer, dan is timing lastig. Kleine producenten werken zestien uur per dag bij de pneumatische persen en bezinkingsbakken. Ze kunnen geen tijd vrijmaken voor informele rondleidingen. Veel boetiekwijnhuizen sluiten hun deuren voor publieke proeverijen tijdens de piek van twee weken oogst.

Bezoek je in deze periode, houd je dan aan vooraf geboekte oogstervaringen. Sommige coöperaties en historische huizen bieden programma’s aan waarbij je een uur druiven kunt plukken, het fruit in de pers kunt zien vallen en vers geperst druivensap kunt proeven naast de arbeiders. De sfeer in lokale dorpsbrasseries tijdens de lunch is elektrisch, gevuld met stoffige laarzen, luid gelach en lege karaffen.

• Plukrealiteit: Handmatig plukken is wettelijk verplicht in heel Champagne over de 34.000 hectare, dus je ziet overal mensen – geen machines – in de rijen.
• Verkeersomstandigheden: Dorpswegen zitten verstopt met tractoren, vrachtwagens en oogstarbeidersbusjes. Onderweg naar wijnhuizen duurt het twee keer zo lang als normaal.
• Geuren van de persruimte: De hele streek ruikt zoet en licht zuur naar gistend druivensap, een zintuiglijke ervaring die geen enkel ander seizoen biedt.

Gouden herfstkleuren: piekseizoen voor rustige Champagnebezoeken

Als iemand me zou vragen naar mijn favoriete week in Champagne, zou ik direct wijzen naar de derde week van oktober. De oogstarbeiders zijn vertrokken, het most is bezig in roestvrijstalen en eiken vaten te gisten en het wijngaardblad kleurt in felle tinten geel, amber en diep roestbruin. De Côte des Blancs, bijna uitsluitend beplant met Chardonnay, ziet eruit alsof hij is overschilderd met gele bladpigmenten.

Deze periode valt precies in het ideale piekseizoen om Champagnebezoeken te boeken zonder drukte. De zomervakantiegangers zijn weg, de herfstvakanties zijn nog niet begonnen en de wijnmakers hebben de chaos van de oogst achter zich. Ze zijn ontspannen, trots op de oogst die ze binnenhaalden en blij om bezoekers te ontvangen. Je ruikt vaak de eerste alcoholische gisting al als je langs kelderventilaties loopt in de steegjes.

Een dagtrip naar Reims vanuit Parijs in eind oktober biedt ’s ochtends een frisse mist boven de kathedraaltorens en ’s middags aangename wandelingen langs de Montagne de Reims. Het licht valt laag over de heuvels, wat het perfecte moment is voor fotografie. De temperaturen schommelen rond de 12 of 13 graden Celsius, dus een dikke sjaal en trenchcoat zijn aan te raden.

Wijnstokfietstochten zijn spectaculair in deze tijd, mits de paden droog zijn. Je kunt langs Verzenay en zijn iconische windmolen fietsen, met uitzicht op kilometers gloeiende gouden hellingen, zonder een andere toeristengroep tegen te komen gedurende een uur.

Wintermist, kelderrust en de beste tijd om Reims te bezoeken

In november valt het laatste blad van de wijnstokken en blijven de kaal vertakte stammen achter in de krijtgrond. In december daalt de winter met dikke vochtige mist, betrokken luchten en temperaturen rond de 3 graden Celsius. Hoewel fietsen door het platteland onder deze omstandigheden onaantrekkelijk klinkt, heeft de winter een eigen charme voor reizigers die houden van stedelijk dineren, historische architectuur en nul drukte.

December is wellicht de beste tijd om Reims te bezoeken als je houdt van feestelijke Europese straatleven. De stad organiseert een van de grootste kerstmarkten in Noord-Frankrijk, verspreid rond de voet van de magnifieke Notre-Dame van Reims. Meer dan 140 houten chalets verkopen glühwein, regionale kazen, peperkoek en warme geroosterde kastanjes. De gevel van de kathedraal wordt verlicht met projecties die de middeleeuwse steenhouwwerken tot leven brengen in felle kleuren.

Januari en februari zijn eerlijk gezegd doodse maanden. Januari is het moment waarop de streek diep ademhaalt. Het snoeien begint in de vrieskou en veel huizen sluiten hun bezoekerscentra voor onderhoud, inventarisatie en personeelsvakanties. Als je op een dinsdag in midden januari in Epernay arriveert, kun je moeite hebben om een open proeflokaal of een dinertafel buiten een ketenhotelbrasserie te vinden.

Toch krijgen degenen die de winterdip trotseren volledige exclusiviteit. Je kunt de enige persoon zijn op een ondergrondse keldertour waar in juli dertig mensen in passen. De gidsen, ongedwongen en vrij van voorgeschreven schema’s, nemen vaak langer de tijd en delen verhalen die ze in de drukke zomer overslaan.

• Data kerstmarkt Reims: Loopt meestal van eind november tot eind december en verandert het plein in een bruisend seizoensdorp.
• Thermisch voordeel ondergronds: De krijtkelders hebben een constante temperatuur van 10 graden Celsius, wat aanvoelt als warm en beschut wanneer de buitentemperatuur onder het vriespunt zakt.
• Wintersluitingen: Vermijd reizen tussen 5 januari en 15 februari tenzij je hebt gecontroleerd dat je doelwitwijnhuizen actief gasten ontvangen.
• Restaurantreserveringen: Toprestaurants in Reims zoals Le Bocal of Café du Palais zijn makkelijker op korte termijn te boeken dan in de overvolle zomermaanden.

Veelgestelde vragen over de beste tijd om Champagne Frankrijk te bezoeken

Voorbereidingen voor je reis

De beste tijd om Champagne Frankrijk te bezoeken hangt af van je persoonlijke prioriteiten. Wil je gouden wijnstokken, ontspannen gesprekken met wijnbouwers en geen wachtrijen bij de wijnbar, kies dan voor midden tot eind oktober. Verlang je naar feestelijke straatmarkten en kathedraallichten, kleed je dan warm aan voor Reims in december. Stem je reisdata af op wat je wilt drinken, hoe je wilt reizen en of je de voorkeur geeft aan bruisende terrassen of stille krijtkelders.

Lees meer over champagne tours from paris.